على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2365

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عصوان ( asav ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو عصا و دو چوبدستى . عصوب ( asub ) ا . ع . چركناكى دندان از غبار و جز آن . عصوب ( asub ) ص . ع . امراة عصوب : زن زشت صورت . و زن سبك سرين لاغر ران . و ناقة عصوب : ماده شترى كه بدون بستن پاها نتوان آن را دوشيد . عصوب ( osub ) م . ع . عصب عصبا و عصوبا . مر . عصب . عصود ( osud ) م . ع . عصدت الابل عصودا ( از باب سمع و نصر ) : بمردند شتران . عصود ( asavvad ) ص . ع . يوم عصود : روز دراز . عصود ( esvadd ) ا . ع . زن باريك اندام . و ركب عصوده : بر سر خود رفت . عصودة ( asvadat ) م . ع . عصودوا عصودة : فرياد كردند و كشتار نمودند . عصور ( osur ) ع . ج . عصر و عصر و عصر و عصر ( osor ) . عصوف ( asuf ) ا . ع . كدورت و تيرگى . و مى . عصوف ( asuf ) ص . ع . ريح عصوف : باد تند . و ناقة عصوف : ماده شتر شتاب‌رو . و كذلك نعامة عصوف . عصوف ( osuf ) م . ع . عصف عصفا و عصوفا . مر . عصف . عصوم ( asum ) ا . ع . اكول و بسيار خورنده . عصوى ( asaviyy ) ص . ع . منسوب . بعصا و چوبدستى . عصى ( asy ) م . ع . عصاه عصيا و معصية ( از باب ضرب ) : نافرمانى نمود او را . و عصى العبد مولاه : نافرمانى نمود آن بنده آقاى خود را . الحديث من لم يجب الدعوة فقد عصى اى دعوة العرس . عصى ( as ) م . ع . عصاه عصى : زد او را بچوبدستى . عصى ( asiyy ) ص . ع . نافرمان . عصى ( esiyy ) ا . ع . استخوانهاى بال . عصى ( esiyy ) و ( osiyy ) ع . ج . عصا . عصيان ( esy n ) ا . ع . نافرمانى خلاف طاعت . و معصية . عصيان ( esy n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نافرمانى و عدم اطاعت و طغيان و سركشى و مخالفت و ياغىگرى . و گناه و جرم و تعدى . و گناهكارى . عصيان كده ( esy n - kade ) ا . پ . جاى معصيت و گناهكارى . عصيان گر ( esy n - gar ) ص . پ . گناه گار . و ياغى . و گردنكش و سركش و عاصى . عصيب ( asib ) ا . ع . يك نوع طعامى كه از رودهء آكندهء از شش و دل ترتيب دهند . ج : اعصبة و عصب . عصيب ( asib ) ص . ع . يوم عصيب : روز سخت . و روز بسيار گرم . عصية ( osayyat ) ا . ع . مصغر عصا يعنى چوبدستى كوچك . عصيد ( esyad ) ا . ع . متهم ببدى . و ابنه زده و مأبون . و از القاب است . عصيدة ( asidat ) ا . ع . يك نوعى از حلوا . ج : عصائد . و بدون الف و لام : لقب گروهى . عصير ( asir ) ا و ص . ع . شپليدهء انگور و هر آنچه بيرون آيد از چيزى از آب و مايع و مانند آن بواسطهء فشار دادن . عصير ( asir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شيرهء انگور و شپليدهء آن . و هر شيره‌اى كه از فشاردن چيزى بدست آيد . و شراب انگورى . و عصير معدنى : كائنات و موجودات . عصيفة ( asifat ) ا . ع . برگهاى فراهم آمدهء مجتمع شده كه در ميان آنها خوشه باشد . عصيفر ( osayfer ) ا . ع . مصغر عصفور : گنجشك كوچك . عصيفرة ( osayferat ) ا . ع . گل خيرى زرد . عصيفير ( osayfir ) ا . ع . مصغر عصفور : گنجشك كوچك . عصيم ( asim ) ا . ع . عرق و خوى . و چرك . و كميز كه بر ران شتر خشك گردد . و موى سياه كه زير پشم شتر پس از ريخته شدن آن برآيد . و بقيهء هر چيزى . و باقى ماندن اثر حنا و خضاب و قطران بر دست و پا . عض ( azz ) ا . ع . عض الاسنان : گزيدگى دندان . و عض الزمان : سختى روزگار . و عض الحرب : سختى جنگ او هما بالظاء . عض ( azz ) عض اللقمة و بها و عليها عضا و عضيضا ( از باب سمع و فتح ) : گزيد آن لقمه را و نگاهداشت آن را بدندان . و عض الرجل عضا : بد خو گرديد آن مرد . و فصيح و سخنور و زشت گرديد . عض ( ezz ) ا . ع . بدخوى . و فصيح سخنور . و زشت . و حريف . و تواناى بر چيزى . و مرد سخت و زيرك . و بخيل . و داهيه . ج : عضوض . و كليدان كه گشاده نشود . و عض سفر : سخت ورزنده و تواناى بر سفر . و عض مال : نيكو دارندهء مال . عض ( ezz ) و ( ozz ) ا . ع . درخت خاردار و يا درخت طلح و سلم و عوسج و سيال و سرح و عرفط و سشبهان و كهنبل و سمر . ج : اعضاض . عض ( ozz ) ا . ع . خميرى كه بدان شتر را خورش دهند و نواله . و اسپست . و جو و گندم بىآميغ كه در آن چيزى نباشد . و هستهء خرد كرده . و اسپست و نوعى از